İlimiz
14.346 km²'lik yüzölçümü ile Türkiye'nin 11. büyük vilâyeti
durumundadır. 37-38 kuzey paralelleri ile 36-37 doğu meridyenleri
arasında yer alır. Merkez ilçe deniz seviyesinden 568m. Yükseklikte
olup, ilin kuzey kesimleri oldukça dağlıktır. Yeryüzü şekilleri
genellikle Güneydoğu Torosların uzantıları olan dağlarla bunlar arasında
kalan çöküntü alanlarından oluşmaktadır. Arazi yüksekliği 350 metreden
3000 metreye kadar çıkan ilimizde geniş ovalar vardır. Bunlar; Gâvur,
Maraş, Göksun, Aşağı Göksun, Afşin, Elbistan, Andırın, Mizmilli, Narlı
ve İnekli Ovalarıdır.
İlimizin belli başlı dağları ise; Nurhak, Binboğa, Engizek, Uludaz ve
Ahırdağıdır. Ceyhan nehri ile Aksu, Bertiz, Erkenez, Göksu, Göksun,
Hurman, Körsulu, Sarsap ve Söğütlü çayları ilimizin başlıca
akarsularıdır.
Toprakların %59,7?sini dağlar, %24'ünü platolar ve %16,3?ünü de ovalar
teşkil eder.
Dağlar
İl kapsamı içinde belli
başlı dağlık alanlar genellikle Güneydoğu Torosların uzantılarıdır.
Bunlar Engizek dağı, Ahırdağı, Amonos ( Nur) dağları, Nurhak dağları,
Kandil dağları, Sarımsak dağı, Düldül dağı ve Binboğa dağlarıdır. İl
kapsamındaki dağlar üçüncü zamanın Alp sistemi kıvrım
dağlarındandır.Bunlar çeşitli aşınmalarla düzleşmiş ve Neojen sonunda
yükselmiş kırıklı ve kıvrımlı dağ sıralarıdır.
Hidrografya
Hidrografik açıdan en
önemli akarsu Ceyhan nehridir. İlk kaynak yerleri Elbistan ovasını
çevreleyen dağlardır.Uzunluğu 509 km. dir. Orta Toroslarda Nurhak
dağından Söğütlü deresi adı ile çıkar. Hurman ve Göksun çaylarının
birleşmesinden sonra Ceyhan adını alır. Engizek ve Ahır dağlarındaki
boğazlardan geçerek Çukurova?ya girer. Misis tepelerini çevirdikteen
sonra İskenderun körfezine dökülür. Yol boyunca bir çok dereleri toplar.
Bunlardan Göksun çayı 115 km. lik uzantıya sahiptir. Binboğa dağlarından
inen Kömürsuyu ile başlar. Ceyhan nehrinın bir diğer kolu ise Aksu
çayıdır (150 km). Bu çay havzanın güneyinde Engizek dağlarında yer alan
Kaya dibi mevkiinde , Küçükcerit köyünün doğusunda, kuvvetli bir
kaynaktan çıkar.Erince dağının güneybatisından bir yarma boğaz vadi?den
geçerek ve Sarayköyü yakınında Gölbaşı deprasyonuna açılır. Gölbaşı
deprasyonunun taban sularınını da alan Aksu çayı İnekli gölünden
itibaren güneybatıya yönelerek Pazarcıkta yer alan Kartalkaya Barajına
dökülür. Aksu çayı daha ileride yan derelerden gelen sularıda toplayarak
Kahramanmaraşın güneybatısında Sır Barajına dökülür. Kahramanmaraş
ilinde Ceyhan nehri ve Aksu çayı dışında kalan sular genellikle Ceyhanın
kolları olan küçük akarsulardır.İl?deki diğer akarsular arasında merkez
ilçe?deki Deliçay, Erkenez çayı, Körsulu çayı, Peynir dere, Kerhan,
Geben, Nurhak, Söğütlü, Hurman, Üngüt, Mismilli, Göksu ve Türkoğlunda
yer alan Gökpınar gibi akarsular sayılabilir.
Göller
Kahramanmaraş ilinde doğal göl yoktur. Havzanın bataklık
durumunda olan Gavur Gölü ise D.S.İ. tarafından kurutulmuştur . İl
merkezinin kuzeyinde Ahır dağlarında ise mevsimlik olarak
tektono-karstik özellikte Karagöl ve Küçük Göl bulunur.Ayrıca
Kahramanmaraş ovasında Humaşır kaynağında küçük bir göl ve etrafında
sazlık?kamışlık yer alır.
Baraj Gölleri
İl alanında Kartalkaya Barajı (Aksu çayı üzerinde,sulama amaçlı
ve taşkınların korunması amaçlı, bitmiş durumda), Sır Barajı (Ceyhan
nehri üzerinde, enerji üretim amaçlı,bitmiş durumda), Ayvalı Barajı (
Erkenez çayı üzerinde, içme ve sulama amaçlı, yapımı devam etmekte ve
Kılavuzlu Barajı (Ceyhan nehri üzerinde,enerji üretimi amaçlı,yapımı
devam etmekte), Menzelet Barajı (Ceyhan Nehri üzerinde, enerji üretim
amaçlı) Berke Barajı (Ceyhan Nehri üzerinde, enerji üretim amaçlı) yer
alır
Ovalar
Ovalar il alanının % 16.3?lük bir bölümünü kaplamaktadır.Ceyhan
vadisi boyunca sıralanan bu ovaların başlıcaları Elbistan ovası ,Göksun
ovası ve Kahramanmaraş ovalarıdır.
a) Elbistan Ovası
Elbistan ovası
Kahramanmaraş İlinin kuzeyinde Binboğa,Nurhak ,Engizek ve Berit dağları
arasında yer alan bir çöküntü ovasıdır. Yükseltisi 1100m.-1150m. Dir.
Uzunluğu 50km. kuzey-güney doğrultusunda eni ise en çok 20 km. dir.Ova
karasal Kuaterner tortullar (alüvyonlar) ile kaplıdır. Çevresi türlü
yapıdaki Eosen flişleri,Kretase tabakaları ve serpantin kütlelerinden
oluşan dağlarla, doğusu ve batısı Permo-Karbonifer katmanları, kristalin
kalkerleri ve mermerlerden oluşmuş dağlarla, güneyi ise serpantin
kütlelerinin geniş yer tutuğu yükseltiler ile çevrilidir. Ova kuzeyden
Hurman çayı ve Söğütlü çayları ile beslenmektedir. Ovaya güneyden ise
bir çok gür kaynaklar iner.
b) Kahramanmaraş Ovası
Güneyde yer alan Kahramanmaraş ovası tektonik kökenli alüvyal
bir ovadır. Kahramanmaraş ovası, Afrika Göller bölgesindebn başlıyarak
Kızıl deniz Lut Gölü ve Amik ovası boyunca uzanan Ürdün Graben
sisteminin bir devamıdır. Ova çevresindeki tepeler ve dağlar 4. zamanda
oluşmuştur. Kahramanmaraş ovasında 4. zaman yaşlı alüvyonlar yanında 3.
zaman yaşlı alüvyonlarda vardır. Kahramanmaraş ovasının yükseltisi
450m.- 500m. dir.Ahır dağı ve Çimen dağı arasında yer alan Kahramanmaraş
ovasının uzunluğu 40km., kuzey-güney doğrultusundaki genişliği ise
yaklaşık 20 km.dir.
c) Göksun Ovası
İlin kuzey batısında yer alır. Ceyhan ırmağının kolları ile ova
sulanmaktadır. Kuzeydoğu-güneybatı doğrultusunda uzanım gösterir.
Yükseltisi 1000m.-1100m. dir. Ovanın uzunluğu 30km., kuzey-güney
doğrultusundaki genişliği ise 20km. dir.Ova Dibek, Binboğa, Delihöyük,
Berit, ve Armutyücesi dağları ile çevrilidir.
Barajlar
Toplam uzunluğu 425 km olan Ceyhan Nehrinin 190 km'lik kısmının il
sınırları içerisinde bulunması ve bu nehrin dar ve derin vadiler
içinde akıyor olması hidroelektrik santrali yapımı için çok
elverişli bir durum yaratmıştır. Bu su kaynağımız değerlendirilmiş
ve il sınırları içerisinde bu nehir üzerinde 3 adet hidroelektrik
santrali kurulmuştur. Bu santrallerin en büyüğü olan Menzelet, 1992
yılında tamamlanarak enerji üretimine başlamıştır. 1991 yılında
üretime başlayan Sır Barajı ve HES, Çukurova Elektrik A.Ş tarafından
özel sektör eliyle işletilmektedir. 1958 yılında elektrik üretimine
başlayan Ceyhan Hidroelektrik Santrali, ilimizin en eski
hidroelektrik santralidir.
Ayrıca Sır ve Menzelet Barajları arasında, il merkezinin 18 km
kuzeybatısında Kılavuzlu Barajı ve HES inşa edilmektedir.
Tamamlandığında Hatay İl Merkezine kadar uzanan 107.650 hektar tarım
arazisinin sulanması ve yıllık 144 Milyon kwh enerji üretimi
amaçlanmaktadır. 1994 yılında yer teslimi yapılarak inşaatına
başlanmıştır.
Sır Barajı: Kahramanmaraş İlinin 33 km batısında
Ceyhan Nehri üzerinde inşa edilen Sır Barajı, yılda 725 GWh
(Giciwatt) enerji üretmektedir. Yıllık ortalama enerji üretimi 725
milyon Kilowattsaattır. Sır Barajı ve HES tesisleri Çukurova
Elektrik A.Ş. tarafından 1991 yılından itibaren işletilmektedir.
Menzelet Barajı: Kahramanmaraş İlinin 26 km kuzey
batısında Ceyhan Nehri ile Güredi Çayının birleştiği yerin 2,5 km
mansabında inşa edilen Menzelet Barajı yılda 515 GWh (Giciwatt)
enerji üretim kapasitesine sahiptir. Toplam göl hacmi 2.088 hm3,
kurulu güç 124 MW. olan baraj faaliyettedir. Yıllık ortalama enerji
üretimi 575 Milyon kilowattsaat.
Kartalkaya Barajı: Kahramanmaraş İli Pazarcık
İlçesinin 5 km kuzeybatısında Aksu çayı üzerinde inşa edilen ve 1971
yılında işletmeye açılan Kartalkaya Barajı ile Narlı ve
Kahramanmaraş Ovalarında toplam 22.810 hektar alan sulanmaktadır.
Ayrıca Gaziantep İlinin içme, kullanma ve endüstri suyu için yılda
47 hm³ su verilmektedir.
Ayvalı Barajı : İl Merkezinin 23 km kuzeydoğusunda,
Erkenez çayı üzerinde inşa edilmekte olan Ayvalı barajı ile,
Kahramanmaraş?a içme, kullanma ve endüstri suyu olarak yılda 52 hm³
su verilecek, brüt 1.680 ha. arazinin sulanması sağlanacak ve taşkın
zararları önlenecektir. Toplam göl hacmi 80 hm3 olan baraj
tamamlandığında İl Merkezinin 2025 yılına kadar içme suyu
karşılanacaktır. Ayvalı Barajı 02 Aralık 1992 tarihinde ihale
edilmiş ve 14.01.1993 tarihinde işe başlanmıştır.
Proje kapsamında 3 km uzunluğunda ENH Rölekasyonu, Ayvalı Barajı
Yukarı Havza Islahı, müteferrik işler, 10.100 m. uzunluğunda ve
1.400 mm. çapında isale hattı, 210 m3/gün su arıtma tesisi yapımı da
vardır. İsale hattı ve depoları ihale kapsamına dahil edilmiştir.
Arıtma tesisleri henüz ihale edilmemiştir.
Bu
güne kadar toplam 2.851.122 m3 kazı, 3.703.485 m3 dolgu ve 63.580 m3
beton imalat yapılmıştır. Ayrıca 133 ton daimi teçhizat ve 33.056 m.
enjeksiyon yapılmıştır. Son altı ay içerisinde isale hattı inşaatına
başlanılmış ve 168.000 m3 kazı, 522.000 m3 dolgu ve 80 m3 beton
imalatı yapılarak isale hattının 2500 m.lik kısmı tamamlanmıştır.
Depoları ile arıtma tesisleri işinde herhangi bir faaliyet
olmamıştır.
Proje için 2002 yılı yatırım programında 9.163.428.000.000 TL.
ödenek öngörülmüştür. 2002 yılı sonu itibariyle 8.997.335.000.000
TL. harcama yapılarak, %24 fiziki gerçekleşme sağlanmıştır.
Kılavuzlu Barajı ve HES : Kahramanmaraş İlinin 18
km kuzeybatısında Ceyhan nehri üzerinde inşa edilmektedir.
Tamamlandığında Hatay İl Merkezine kadar uzanan 96.963 ha. tarım
arazisinin sulanması ve 54 MW kurulu gücü ile yıllık 100 Milyon kwh
enerji üretimi amaçlanmaktadır. Sulamanın 27.818 hektarı İlimiz
sınırları içerisindedir. 12.08.1993 tarihinde ihale edilmiş olup,
05.01.1994 tarihinde yer teslimi yapılmıştır.
2002 yılı ilk altı ay itibariyle 15.233 m3 stabilize, 15.000 m3 kil
dolgu, 5.000 m3 kum ve çakıl, filtre dolu savakta 30.651 m3 beton,
40 ton kapak kaldırma tertibatı, su alma yapısında 93.000 m3 kazı
ile dolu savak ve gövde inşaatı tamamlanmıştır.
Kılavuzlu Sulaması I. Kısım İnşaatında 2001 yılı sonuna kadar
919.790 m3 kazı, 5 adet ASG, 125 m3 dolgu, 4.019 m3 beton imalat
yapılmıştır. Ayrıca Kılavuzlu Köprüsünün kanat betonu yapıldı. Km
4+800?e kadar ana kanal kazısı tamamlandı. Kamulaştırma ve tatbikat
proje çalışmaları devam etmektedir. 2002 yılı ilk altı ay içerisinde
130.730 m3 kazı ve 23.000 m3 dolgu yapılmıştır.
209.913.549.000.000 TL. keşif bedelli proje için 2002 yılı yatırım
programında 18.618.000.000.000 TL. ödenek öngörülmüştür. 2002 yılı
sonu itibariyle 18.511.324.000.000 TL. harcama yapılarak %21 fiziki
gerçekleşme sağlanmıştır.
Adatepe Barajı : Kahramanmaraş İli Göksun İlçesinin
20 km. kuzeydoğusunda Göksun Çayı üzerinde inşaa edilmektedir.
Barajın 04.11.1994 tarihinde ihalesi yapılarak işe başlanmıştır.
Baraj ve sulama tesisleri tamamlandığında Afşin-Elbistan Ovalarında
44.030 ha. arazi sulanacaktır.
Bugüne kadar baraj gövdesinde 825.930 m3 kazı ve 1.251 m. kotuna
kadar toplam 1.096.915 m3 dolgu yapılmıştır. Derivasyon tünelinde
26.656 m3 kazı, 8.531 m3 beton imalat yapılarak tünel tamamlanmış ve
tünele su çevrilmiştir. Dolusavakta 724.541 m3 kazı yapılmıştır.
Dolusavak sağ, orta ve sol ayakları tamamlanmıştır. 2001 yılında
2.664 m3 beton imalatı yapılmıştır. Toplam uzunluğu 1.168 m. olan
sulama tünelinde 98.048 m3 açık kazı yapılmıştır.
İşin muhtevasında bulunan karakol binası ve 10 daireli lojman
inşaatı bitirilerek teslim edilmiştir. Proje kapsamında ayrıca ENH
rölekasyonu (3 km. uzunluğunda ana hat ve 2 km. uzunluğunda köy ENH
rölekasyonu), PTT hattı rölekasyonu (3 km.) ve müteferrik işler
yapılmaktadır.
İklim Ve Bitki
Örtüsü
İklim Özellikleri
Kahramanmaraş üç ayrı coğrafi bölgenin (Akdeniz Bölgesi ,Doğu
Anadolu Bölgesi, Güneydoğu Anadolu Bölgesi ) birbirine en çok
yaklaştığı alanda yer alır . Coğrafi konumu ve diğer faktörlerinde
etkisi ile üç farklı iklim tipi arasında ?Bozulmuş Akdeniz
İklimi??ne daha yakın bir iklim özelliği gösterir. Kahramanmaraş
merkezde görülen iklimin aksine kuzeye doğru gidildikçe yükseltiye
bağlı olarak tamamen karasal iklim özellikleri görülür.
Kahramanmaraş?ın iklim özelliklerini ortaya koyabilmek için
meteoroloji istasyonu bulunan yada DSİ tarafından kısa süreli
rasatlar yapılan ilçelerin iklim değerleri karşılaştırmalı olarak
incelenmelidir
Kahramanmaraş?ın yıllık ortalama sıcaklık değeri 16,5
°C,Pazarcık?ta 14,8°C Andırın da 13 C° iken Elbistan da bu değer
10,3 °C ye düşer.Yıllık ortalama sıcaklıklar güneyden-kuzeye,
batıdan doğuya doğru yükseltiye bağlı olarak karasallığında
etkisiyle bariz bir şekilde azalma göstermektedir.
Aylık ortalama sıcaklıların yıl içinde dağılışı ise
,Kahramanmaraş?ta 4,5°C Pazarcıkta 4,2 °CAndırında 3,2 °C, Elbistan
da -3,7°C en soğuk ay ocaktır.
Aylık ortalama sıcaklıkların en yüksek olduğu ay Kahramanmaraş? ta
28 °C,Pazarcık?ta 27,6°C ,Andırında 22,9 °C ile Ağustos,Elbistan?da
23 °C ile Haziran ayıdır.Aylık ortalama sıcaklıklar Ocak ayından
Ağustos ayına kadar artmakta,daha sonraki dönemde Ocak ayına kadar
düşmektedir. Kahramanmaraş?ta yılın dört ayında sıcaklık
ortalamaları 23 °C nin üzerindedir.Bu özelliği ile merkez ?Akdeniz
termik rejim tipi?? nin etkisi altındadır. Kuzey ve kuzeydoğusu ise
?Karasal termik rejim tipi?? özelliğine sahiptir.Bu durum kış
mevsimi ılık yaz mevsimi ise sıcak olan Merkez ilçeyi ?Denizel
Akdeniz Termik Rejimi?? n den ?Karasal Akdeniz Termik Rejimi??ne
yaklaştırır.
Bitki Örtüsü
Kahramanmaraş, Akdeniz ile İran?Turan Fito Coğrafya Bölgelerinin
geçiş kuşağında bulunur.Buna karşılık Kahraman Maraş?ın bazı
bölgelerinde Avrupa-Sibirya Fito Coğrafya Bölgesine ait relik tarzda
bitkileri de görebiliriz.
Kahramanmaraş?ta yükseltiye bağlı olarak bitki örtüsü de
değişmektedir.Çalı Formasyonu,Orman Formasyonu ve Alpin Formasyonu
olarak üç çeşit bitki formasyonu görülmektedir.Bunlardan Çalı
Formasyonu 500-1200 metreler arasında yer almaktadır. Karışık
çalılardan meydana gelen bu bitki örtüsüne Maki Formasyonu
denir.Maki Formasyonu içinde , Kermes meşesi, (Quercus coccifefa)
Mazı meşesi (Q. İnfectoria), Laden (Ciftus salvifolius), Sandal (Arbutus
andrachne), Zeytin (Olea europa), Diş budak (Fraxinus ornus), Sumak
(Rhus coriaria), Akça Kesme (Phillyrea latifolia), Karaçalı (Paliurus
spinachristi), Erguvan (Cercis siliquatrum) gibi bitki türlerine
rastlanır. Kızılçam ormanlarının tahripleri sonucunda ortaya çıkan
Kermes meşeleri daha çok plato alanlarında görülen Maki
Formasyonunun önemli bir üyesidir.
900 ile 2000 metrelere kadar olan kısımlarda kuru ve yarı nemli
olarak ayıra bileceğimiz Orman Formasyonu vardır.Burada iğne
yapraklı ağaçlardan Kızılçamlar bol miktarda
bulunmaktadır.Kızılçamların arasında kışın yaprağını döken ağaçlara
da rastlanmaktadır.1400-2000 metreler arasında Karaçam (P.N igra),
Göknar (Abief cilicica), Sedir (Cedrus libani), Ardıç türleri Meşe
türleri , kızılçamların arasında karışık halde bulunmaktadır.
2000 metrelerin üzerinde ise Alpin Ot Formasyonunu görebiliriz.
Geven(Astragalus) ,Burçak(Coronilla.sp), Menekşe(Viola.sp),
Gelincik(Papaver.sp) ,Yumak(Festuca.sp) ,Çoban Yastığı(Acanthalimon.sp)
gibi türlerin hakim olduğu bu formasyon Ahır ve Çimen dağının yüksek
kısımlarında görülür.Kahramanmaraş da halen görebildiğimiz relik
bitkilerden de anlaşılacağı gibi doğal bitki örtüsü ülkemizin her
yerinde yüzyıllardır süren insan tahribiyle yok edilmiştir.Oysa
bilinçli insanlar tarafından bilinçli bir şekilde korunsa gelecek
için şimdiden iyi bir yatırım yapmış oluruz.
<<
Geri Dön
|